Choroba najczęściej rozwija się u ludzi młodych, szczególnie u kobiet. Nieznana jest przyczyna jej występowania, wiadomo jedynie, że prowokuje ją stres oraz przebywanie w niskich temperaturach. Naukowcom wydaje się, że wszystkiemu winna jest nadwrażliwość na noradrenalinę, hormon wydzielany pod wpływem stresu.

W chorobie Raynauda występuje nadmierny skurcz tętniczek, zblednięcie lub zasinienie skóry i zaburzenia czucia. Po upływie kilku minut lub godzin (długość trwania skurczu jest zróżnicowana) następuje ocieplenie, zaczerwienienie palców i ich bolesność. Na ogół dolegliwości te dotykają skóry rąk, zazwyczaj z pominięciem kciuka, ale z czasem mogą obejmować także stopy, płatki uszu, kolana i policzki. Zmiany występują symetrycznie na obu dłoniach. Inaczej jest przy tzw. objawie Raynauda, w którym dolegliwością może być objęta jedna kończyna. Objaw tym różni się od choroby Raynauda, że występuje w przebiegu innych poważnych chorób, np. w zaburzeniach tkanki łącznej, uszkodzeniach neurogennych, zatruciach lekami i urazach. W objawie Raynauda naczynia krwionośne nie ulegają zwykle uszkodzeniu, gdyż szybko powracają po skurczu do normalnego stanu. Tętniczki mogą zostać uszkodzone jedynie w przypadku częstych napadów skurczów.

Chory, u którego występują zaburzenia krążenia obwodowego, skarży się także na osłabienie, zawroty głowy i zaburzenia koncentracji. Niekiedy zaburzenia krążenia mogą prowadzić do rozwoju miażdżycy, zawału serca lub udaru mózgu. Dlatego też tak ważne jest szybkie postępowanie w przypadku podejrzenia choroby Raynauda.

Co zrobić, kiedy pojawią się u nas opisane objawy? Przede wszystkim zgłośmy się do specjalisty chorób naczyń obwodowych. Lekarz wykona odpowiednie badania, np. test Allena polegający na uciśnięciu tętnicy promieniowej i łokciowej przedramienia i uniesieniu ramienia (taki zabieg ma na celu sprawdzenie, jak szybko kończyna powróci do prawidłowego zabarwienia). Może zlecić również test ELISA na oznaczenie we krwi stężenia E-selektyny. Jeśli jest ono podwyższone, oznacza to, że mamy do czynienia z chorobą Raynauda. Na tej podstawie można także stwierdzić, jak duże jest nasilenie uszkodzenia śródbłonka, prowadzące do twardziny.

W początkowym okresie choroby podaje się najczęściej preparaty rozszerzające naczynia. Wskazane jest także zaprzestanie palenia papierosów i unikanie ekspozycji na zimno. W bardziej zaawansowanych stanach zaleca się leki blokujące kanał wapniowy, a niekiedy nawet operację polegającą na współczulnym odnerwieniu kończyny, tzw. sympatektomię.

W każdym przypadku musimy zapewnić dłoniom i stopom komfort. Jeśli jest nam chłodno po założeniu jednej pary rękawiczek czy skarpet, nie wahajmy się i załóżmy kolejną.

Katarzyna Zawadzka